Van hard werken naar werken vanuit je hart
Yura Boerma - Boekentip • 27 oktober 2020
Echt waar, ik heb nog nooit zoveel onderstreept en in de kantlijn geschreven met mijn potlood als in dit boek. Het is zo herkenbaar en toegankelijk geschreven dat ik er meteen zelf mee aan de slag ben gegaan en het ook met jou wil delen.
Hartvol
Ik heb het over ‘Hartvol. De kracht van zelfcompassie’ van Marlou Kleve. Het staat bomvol met mooie en rake teksten, inzichten van Marlou zelf, voorbeelden en oefeningen. Ik houd van deze combinatie, omdat het een boek krachtiger maakt als de auteur zich kwetsbaar opstelt en laat zien hoe het haar is vergaan in het leven; dat zij ook zoekende was en in dit geval door zelfcompassie
te beoefenen meer is gaan vertragen en ontspannen.
Retraite: stilte en tijd voor mezelf
In de zomer heb ik deelgenomen aan de 3-daagse Hartvol retraite in Lochem, nog voordat ik dit boek had gelezen. Het was de eerste keer dat ik zoiets deed; ik had nog nooit een retraite gedaan en vond het stiekem ook wel spannend. Maar ik vond het heerlijk en heb genoten van de warme, zachte en ook sterke persoonlijkheid van Marlou en de fijne groep. En van de stilte en de tijd voor mezelf. Des te meer reden om het boek te lezen en er een boekentip over te schrijven. Ik heb gekozen voor het hoofdstuk ‘Hartvol op je werk’, omdat het juist op je werk vaak een uitdaging is om met compassie naar jezelf te kijken.
Innerlijke criticus en negatieve gedachten
Marlou is lang werkzaam geweest als televisieredacteur bij de VARA, een baan vol deadlines en stress. Dus zij weet als geen ander hoe het is om hard te werken, alles te geven en vermoeid thuis te komen. Haar innerlijke criticus was ook nog eens heel sterk, waardoor ze in een voortdurende staat van vechten, vluchten of vermijden leefde.
Herken jij dat ook? Dat je je afvraagt of je wel hard genoeg werkt, omdat er steeds maar werk bijkomt. Of dat je vindt dat je beter je best moet doen of je werk allang af had moeten hebben. Het zijn allemaal gedachten die jou onderuit halen en die zeker niet helpen om je uit die vicieuze cirkel van negatieve gedachten en gevoelens te halen. Je eigenwaarde wordt ondermijnd en je faalangst wordt gevoed.
Wat helpt er dan wel?
In het boek staan praktische oefeningen “die je kunt doen om het destructieve werk van zelfkritiek te doorbreken en trouw te zijn aan wat er voor jou écht toe doet. Oefeningen die je helpen om te pauzeren en te vertragen, om zo bewust de overstap te maken naar een kalmere gemoedstoestand en een constructieve werkhouding.”
Praktische zelfcompassie oefeningen op het werk
Ik beschrijf hieronder een aantal oefeningen uit het boek.
• Zelfcompassiepauze – Wees je eigen beste vriendin: betrokken, begripvol, hartelijk en liefdevol. Check hoe actief de stem van je innerlijke criticus is, inclusief bijbehorende gevoelens van ontevredenheid, falen of tekortschieten. Benoem je gevoelens en emoties en geef ze een plek in je lichaam. Besef dat elk menselijk lichaam gedurende de dag gevoelens van stress en ongemak kent en kies ervoor om met warmte en vriendelijkheid op jezelf te reageren. Bijvoorbeeld door even een hand op je hart en/of je buik te leggen of over je armen te wrijven. Je brein zal het gelukshormoon oxytocine gaan aanmaken. Wens jezelf iets ondersteunends toe, bijvoorbeeld: ‘Wees niet al te streng, iedereen maakt wel eens een fout’.
• Spreek je uit – Niet dat je alles moet zeggen wat er in je opkomt. Het gaat erom dat je aangeeft wat er bij je speelt en wat je nodig hebt. Dit voorkomt misverstanden en creëert ruimte voor jezelf. Als je bijvoorbeeld merkt dat je heel snel irritatie voelt over wat een collega zegt en doet, dan kun je daar verantwoordelijkheid voor nemen. Niet door jezelf op te vreten en de schuld bij je collega te leggen, maar door eenvoudigweg mee te delen aan je collega dat je vandaag wat spanning voelt en dat hij of zij je reacties en woorden niet persoonlijk hoeft op te vatten.
• Werk vanuit intentie – Werken vanuit intentie betekent weten waarom je je werk doet zoals je het doet. Het betekent ook weten wat er voor jou echt toe doet (je kernwaarden) en dat prioriteit geven. Intenties kunnen jou ondersteunen op je werk in het algemeen, maar je kunt intenties ook gebruiken om richting te geven aan een specifiek moment gedurende de werkdag, zoals een complexe meeting, een klusje dat je maar voor je uit blijft schuiven of een (telefoon)gesprek waar je tegen opziet. Wat je dan kunt doen:
- Focus enkele momenten op je adem, maak contact met je lichaam.
- Zie dan de situatie voor je, de mensen die erbij betrokken zijn, de ruimte waar het plaatsvindt. Is het iets waar je tegen opziet of naar uitkijkt? Wat wil je graag bereiken?
- Stel jezelf de vraag: waar heb ik behoefte aan in deze situatie? Of wat is er nodig? Misschien wil je overeenstemming, maar verwacht je weerstand in een gesprek met een collega. Dan kan het je intentie zijn om de verbinding te houden door goed te luisteren in plaats van de ander te overtuigen.
Zie vooral ook de gouden momenten
Realiseer je dat je werk nooit af is en dat stress niet meer weg te denken is uit onze huidige maatschappij. Marlou schrijft: “Een leven met stress hoeft niet schadelijk te zijn, mits je ervoor zorgt dat je ook oog houdt voor de dingen die je werkdag de moeite waard maken, waar je blij van wordt, de gouden momenten. Denk bijvoorbeeld aan een compliment van een collega of een inspirerend (telefoon)gesprek met een klant. Dat doe je door het cultiveren én oogsten van positieve momenten op je werk”.
Ze noemt het goudklompjes verzamelen: “Besteed bewust één keer per dag, bijvoorbeeld rond lunchtijd, aandacht aan de vraag: wat ging er goed vandaag? Dit hoeft niet groots en meeslepend te zijn.” Het gaat om de aandacht die je eraan geeft en het opmerken van de positieve zaken. Dat vermindert stress en vergroot je zelfvertrouwen en eigenwaarde.
Ben je nieuwsgierig naar het boek? Klik hier voor een leesfragment
of kijk op de site Hartvol
Wil je dit bericht met anderen delen? Graag!

Als je heel goed kunt afstemmen op de ander dan geef je veel energie en tijd weg. Dat is heerlijk voor de ander, maar minder fijn voor jezelf. Het is vaak een jarenlang opgebouwd patroon waardoor je altijd klaar staat voor je omgeving. Of dat nou je gezin, familie, vrienden, buren of collega’s zijn. En toch kan het op een gegeven moment gaan wringen. Je voelt je overprikkeld en gespannen. Of ervaart stress, waardoor je moe en onrustig ben. Er is steeds vaker stress Je geeft jouw ruimte weg en daardoor voel je minder grip meer op je leven. De stress is er steeds vaker. Dat haalt je uit balans. Je kent vast wel de drie stress reacties: fight, flight en freeze. Maar het kan zijn dat je je daar niet zo in herkent. Net zoals Bente van Club Introvert op Instagram. Op haar account deelt zij veel over introvert en hoogsensitief zijn. Door haar schoonmoeder kwam ze er achter dat fawn haar reactie op stress is. Dit veranderde zo veel voor haar dat ik het graag met je deel in dit blog. Wat is een fawner? Bente: “Ik vind het verschrikkelijk als ik iemand teleurstel of boos maak. Dat neemt heel mijn lijf over, of zo. Alsof ik dat ongemak bijna niet kan dragen. Mijn schoonmoeder vertelde me dat je in de fawn response veiligheid probeert te creëren door te people pleasen.” Zo herken je het Ze dook daar later dieper in en waar sommige mensen bij stress dus gaan vechten, vluchten of bevriezen, gaan de fawners juist: pleasen conflicten vermijden hun eigen behoeften en grenzen negeren heel erg afstemmen op anderen ‘makkelijk’ proberen te zijn automatisch zorgen voor de sfeer/emoties van anderen Wanneer ben je bevattelijker voor de fawn response? Bente herkende dat zo… “Als kind al heb ik ergens geleerd dat ik veilig was als ik ‘makkelijk’ of ‘lief’ was en als volwassene heb ik dat nog steeds.” Het staat niet meteen gelijk aan hoogsensitiviteit, maar de hsp’er is wel bevattelijker voor de fawn response omdat ze: sfeer sneller aanvoelen zeer empathisch zijn afwijzing en spanning intenser voelen en dat vaak proberen te ‘fixen’ voortdurend bezig zijn met wat anderen van hun vinden bang zijn om iets verkeerd te doen snel de neiging hebben om sorry te zeggen Omgaan met deze overlevingsstrategie Het is belangrijk je bewust te worden van je triggers en op de signalen van je lichaam te letten op het moment dat je je eigen grenzen over gaat. Wat helpt is om te vertragen en zo tijd te winnen voordat je ergens ja op zegt. Ga oefenen met nee zeggen. Die hoeven niet meteen keihard te zijn, maar ze maken wel duidelijk dat je iets anders te doen hebt bijvoorbeeld of dat een ander die persoon kan helpen in plaats van jij. Schrijf eens een aantal nee’s uit, waarmee je kan oefenen en die je jezelf ook hoort (durft) zeggen, zonder al te veel spanning in je lijf. Fawning is een overlevingsstrategie en Bente snapt nu beter waarom ze zich zo slecht voelt als ze iemand teleurstelt of wanneer ze een conflict heeft. “Mijn lijf voelt zich dan onveilig. Dat is waarschijnlijk ook de reden dat ik dan snel terug wil krabbelen (‘weet je wat, ik kom toch’). Maar de truc is dus om je te realiseren dat je in de fawn response zit. In plaats van denken: wat kan ik doen zodat ze me aardig vinden?” Dan stelt ze zich de vraag: kan ik een verandering maken naar ‘Hoe kan ik omgaan met het ongemak als iemand me een keer niet aardig vindt?’ Handvatten die helpen Voor Bente helpt het bijvoorbeeld om te beseffen dat dit ongemak weer over gaat en dat erover piekeren geen zin heeft. Dat ze mensen mag teleurstellen en voor zichzelf mag kiezen ook als een ander dat niet begrijpt. “Ik kan de ‘storm’ beter uitzitten door ondertussen iets ontspannends te doen. En dan komt dat gevoel van veiligheid vanzelf weer terug zónder toch over een grens te gaan.” Als mentor voor introverten en hsp’ers heeft ze het kunnen omzetten in handvatten voor zichzelf áls ze weer gaat pleasen. Met dank aan haar schoonmoeder. Misschien herken jij jezelf er ook in. Wil je weten welke handvatten jou helpen? Ben je er na het lezen van dit blog achter gekomen dat je ook een fawner bent en wil je samen met Yura - als jouw coach - onderzoeken welke handvatten jou helpen? Neem dan hier contact met mij op Dan maken we een afspraak voor een gratis kennismaking. Bron: @clubintrovertnl en @psychologie_magazine

Welke grenzen maken dit voor jou mogelijk? Fijn als je het met mij deelt , dan kan ik van alle input weer een mooi nieuw blog maken. Dat is helpend voor anderen. Of vind je dit lastig? Dan helpt het om te weten waar je aandacht naartoe gaat. Wat jou triggert om voor anderen te gaan zorgen of dat je het gevoel hebt toe te moeten geven aan iemand. Dat je in de please stand gaat. Op het moment dat er iets gebeurt, komt er een gedachten bij je op waardoor je bepaalde gevoelens krijgt. Vanuit die gevoelens ga je handelen en daar ondervind je de gevolgen van. Dus de reden dat je zorgt of pleast, jouw aandacht weggeeft of je grens overgaat, begint met een gebeurtenis en sleurt jou mee in jouw automatische patroon van denken, voelen en doen. Dit werkt voor iedereen zo, maar je kunt dit ombuigen door je bewust te zijn van jouw aandachtvreters en je denk- en gedragspatroon. Zodat je jouw grenzen gaat kennen en leven. Dan ga je naast het zorgen voor de ander óók voor jezelf zorgen. Als deze ontwikkeling gebeurt tijdens coachgesprekken, dan voel ik me altijd zo dankbaar. Want dit brengt écht veel teweeg in je hoofd, in je zijn, in je leven.

Ik merk dat de hoogsensitieve vrouwen die ik coach vaak negatief over zichzelf praten in de zin van hun hooggevoeligheid. Ze vinden het lastig om te omarmen, want het is – volgens eigen zeggen – vaak alleen maar tot last. Ze willen niet als zwak of anders worden gezien. Zo vertalen zij het. Daarom gaan ze vaak maar door. Tot het gaatje en ze oververmoeid zijn. Als ik met hen een speciale vragenlijst doorneem, krijgen ze meer kennis over wat het betekent om een HSP (Highly Sensitive Person) te zijn. Met alles wat daarbij komt kijken. Het geeft inzicht om de valkuilen én talenten te weten die je hebt als je hoogsensitief bent. Want als je ook je talenten kent, dan kun je die vaker inzetten en dat voelt positief. Wat zijn de valkuilen? Het kennen en herkennen van je valkuilen helpt je om er anders mee om te gaan. De hoge lat: de verwachtingen die je van jezelf hebt zijn zo hoog, dat je ze eigenlijk niet waar kunt maken. Waardoor je faalt. Dat doet iets met je zelfvertrouwen. De uitspraak dat je iets in één keer moet kunnen hoor ik heel vaak tijdens coachgesprekken. Niet echt kunnen ontspannen en rust vinden. Hier zit vaak een groot verantwoordelijkheidsgevoel of perfectionisme achter. Soms ervaart een vrouw ook een te grote zorgrol, waardoor ze zich niet kan ontspannen. Je focus is op de ander, waardoor je gaat overdenken over de uitspraken van je partner, collega of vriendin. Het hoogsensitieve brein bekijkt alles van alle kanten en dat zorgt ervoor dat je gaat twijfelen aan jezelf. Jezelf verliezen in alles om je heen: het aanpassen aan anderen is je tweede (of eerste) natuur en daardoor weet je niet meer zo goed wat je zelf wil of belangrijk vindt. Je bent je gaan aanpassen, omdat je behoefte hebt aan verbinding en harmonie. Je bent empathisch en voelt vaak aan wat iemand van jou verwacht, maar dit maakt ook dat je je makkelijk aanpast. Vergeten eigen tijd in te plannen. We moeten van alles. Niet alleen van onze omgeving, maar ook van onszelf. Vaak ben je zelf je strengste criticus… Je alleen voelen: terwijl je als HSP juist behoefte hebt aan verbinding met anderen. Bij voorkeur een diepgaande verbinding, waarin je het hebt over persoonlijke ontwikkeling, de dingen die je bezighoudt, je pieken en je dalen. Inleven in de ander, omdat je een groot empathisch vermogen hebt. Soms neem je ook de emoties van anderen over of je voelt zo de drang om iemand te helpen dat je uitgeput raakt. Afwijzingsgevoelig zijn. Niet alleen op het gebied van de liefde, maar ook in werksituaties of vriendschappen. Je gaat dan al snel denken, doen en voelen voor de ander. Je gaat je gedrag aanpassen naar wat je denkt dat de ander van jou verwacht. Wat zijn de kwaliteiten? Stil staan bij je mooie kwaliteiten helpt jou in het plukken van de vruchten van de hoogsensitieve eigenschappen die je hebt. Een sterke band met de natuur. Hier kom je (weer) tot jezelf en laat je de spanning van alledag los. Je laadt je batterij op en het is goed voor je gezondheid. Wat heel fijn kan zijn, is om in de natuur te zijn met al je zintuigen aan. Kijk, luister, ruik, proef en voel! Inleven in de ander. En ja het klopt, het is een valkuil én een kwaliteit. Als jij goed in je vel zit, help je hiermee juist ook een ander. Dan is het een kracht en gaat het erom dat je iemand kan bijstaan. Creatief zijn. Denk aan: iets (nieuws) creëren, originele ideeën bedenken, dingen met elkaar kunnen verbinden, schrijven, een oplossing bedenken waar nog niemand aan had gedacht of er goed in zijn om thuis de inrichting te bepalen. In oplossingen denken: je hoogsensitieve brein zorgt ervoor dat je dingen goed over ziet, je out of the box denkt en dingen met elkaar verbindt (associëren). Je denkt tien stappen vooruit en in je brein worden allemaal creatieve sprongetjes gemaakt. Positieve emoties intens ervaren. Bijvoorbeeld tijdens een wandeling in de natuur: je doet meer indrukken op, waardoor je meer geniet van al het moois om je heen. Je bent een kei in het ophalen van mooie herinneringen, waardoor je weer een fijn gevoel ervaart. Daarnaast geniet je intens van kunst, muziek en lekker eten. Je bent een topwerknemer: je bezit heel veel kwaliteiten voor je werkgever. Denk maar eens aan loyaliteit, secuur zijn, zorgvuldigheid, creativiteit en out of the box ideeën bedenken. Je hebt goed overzicht en bent snel in het herkennen van patronen of je beschikt over doorzettingsvermogen. Daarnaast zijn ook eigenschappen als harmonie kunnen creëren of betrokken zijn bij de organisatie aantrekkelijk voor jouw werkgever. Deze eigenschappen floreren als jij goed in je vel zit en je geniet van je werk. Genieten van de kleine dingen. Zoals in de natuur: de vogels die fluiten, een ontluikende bloem, een paddenstoel, de zonsopkomst of -ondergang. Ze toveren een glimlach op je gezicht. Jezelf verwonderen kan je als geen ander. Hoe ga je hiermee om? Eén op de vijf mensen is hoogsensitief, dus je bent niet alleen en er zijn genoeg gelijkgestemden te vinden. Maar het allerbelangrijkste is dat je jezelf kent. Dat je accepteert dat je een HSP bent en dat je goed voor jezelf zorgt. Leer daarom eerst wat jouw eigen ruimte is. Letterlijk en figuurlijk. Zonder de gevoelens van de ander, maar met die van jou. En met wat jij belangrijk vindt. Dan geef je makkelijker je grenzen aan én zorg je voor jezelf. Wees lief voor jezelf en omring je met de juiste mensen. Luister naar je lichaam en praat aardig tegen jezelf in je hoofd. Dat wat je tegen een goede vriendin zou zeggen, zeg je tegen jezelf. Dit alles levert je meer energie en ontspanning op. Weet waar je invloed op hebt of kunt hebben. Want dat is lang niet overal op. En dan ga je je zorgen maken of trek je verantwoordelijkheden naar je toe. Op het moment dat je ook accepteert waar je geen invloed op hebt, geeft dat een hoop rust. Connectie met de juiste mensen geeft ook energie. Dus verzamel oprechte, eerlijke en gelijkwaardige vriendschappen of contacten. Waar je echte verbinding mee voelt, waar je jezelf bij kunt zijn en die jou helpen stralen omdat ze zien wie jij bent. Denk eraan om kleine stapjes te nemen, dat geeft zelfvertrouwen. Neem je ze te groot, dan stap je weer in een valkuil en moet je het allemaal in één keer kunnen. En dan krijg je last van faalangst, stress of komt je perfectionisme om de hoek kijken. Wat ook een must is: plan genoeg hersteltijd in, want het gaat natuurlijk niet meteen allemaal van een leien dakje. En soms vraagt het leven ook dat je mee beweegt of flexibel moet zijn. Als je op zo’n moment weet wat jij nodig hebt om te herstellen en te ontspannen, dan vang je dat op en heb je er minder last van. En vergeet niet dat een hoogsensitief brein meer tijd nodig heeft om goed te verwerken wat er gevraagd of verteld wordt. Gun jezelf daarom de tijd om dit te doen en een goede afweging te maken. Nee durven zeggen is misschien iets wat je moet leren, maar het gaat je echt helpen. Het is helemaal goed als je zegt dat je ergens over na wil denken, moet overleggen thuis of na moet kijken. Herken je veel van wat ik in dit blog beschrijf? En vind je het fijn om hier meer over te weten en jezelf beter te leren kennen, zodat je weet hoe je met jouw hoogsensitiviteit kunt omgaan? Klik hier om contact op te nemen Kennismaken is gratis. Geen enkele HSP is dezelfde, dus het is goed om jouw eigen gebruiksaanwijzing te leren kennen. Een van de tools die ik heb meegenomen uit de HSP coachopleiding is de Hoogsensitiviteit Analyse*, die we samen doorlopen om te onderzoeken waar jouw valkuilen en talenten liggen. Daarna leer je hiermee om te gaan tijdens de coaching en het op een positieve manier in te zetten, zodat je met plezier en vol zelfvertrouwen je hoogsensitief zijn omarmt. Bron: Hoogsensitiviteit in beeld van Sannie Smit. Dank je wel Sannie voor jouw duidelijke, illustratieve boekje. *de HSA is een vragenlijst die ontwikkeld is door drs. Esther Bergsma, op basis van wetenschappelijke inzichten. In haar HSP coachopleiding heb ik geleerd hoe ik de Hoogsensitiveit Analyse kan afnemen en inzetten. Inmiddels heb ik dit – met grote dank aan Esther – al vele malen gedaan.



